Het medium (Beyond  Drawing)

De term medium kwam in de negentiende eeuw in gebruik als aanduiding van een materiaal, om precies te zijn de vloeistof waarmee pigment werd gemengd (het Latijnse “medius” betekent middel). Meer in het algemeen kon het woord verwijzen naar de diverse technieken die men gebruikte bij het produceren van verf.

Tegenwoordig wordt de term gebruikt in een betekenis die veel ruimer is en ongeveer alles kan omvatten wat betrekking heeft op de totstandkoming van een kunstwerk. Soms is medium een synoniem van materiaal, soms van uitdrukkingsmiddel.

Wat is nu het kenmerkende uitdukkingsmiddel van de tekenkunst? Als tekenaar zeg ik zonder aarzeling: het is de lijn. Maar dat is een conventioneel idee (er is een conventie die tekenen tegenover schilderen plaatst als kunst van de lijn versus kunst van het kleurvlak).

Tekenen: lijnen neerzetten op een rechthoekig vel papier. Natuurlijk wringen zulke conventies. En precies dat wringen, die drang naar het andere was de afgelopen zomermaanden het thema van een internationale tentoonstelling met de veelzeggende titel Beyond  Drawing. De expositie, met werk van Ierse en Nederlandse kunstenaars, vond plaats in het Ierse Ballina Arts Centre en was samengesteld door Arno Kramer.

‘Beyond Drawing’, ofwel het tekenen voorbij, is een titel die naar meer verwijst dan een toevallige tendens. Het gaat, schrijft Kramer in zijn inleiding, om a huge necessity for artists to find out what the borders of drawing can be. Het gaat dus om niets minder dan een noodzaak, a huge necessity. En het gaat om het vinden van grenzen: the borders of drawing. Tekenkunst voorgesteld als een territorium, een gebied omgeven door grenzen. En tekenaars die de noodzaak voelen het thuisland de rug toe te keren en op weg te gaan naar grensgebied, in de richting van niet-tekenen, van tekenen beyond drawing.

Wat bevindt zich aan de andere kant? Ongetwijfeld de schilderkunst. Arno Kramer ziet nog iets anders verschijnen: tekenen wordt driedimensionaal, schrijft hij. Houtskool, potlood en inkt maken plaats voor ijzerdraad, tape, hout, zelfs fotografie – de tekening wordt installatie, de tekening wordt sculptuur.   

En aan dat worden komt geen einde. Tekenen kan namelijk wel installatie, sculptuur, schilderkunst worden, maar kan het nooit geworden zijn. Want ook die andere kunsten raakten op drift: ook de sculptuur heeft, zoals bekend, haar thuisland verlaten en dwaalt in het grensgebied beyond scupture.   

(Over het geheimzinnige, ongrijpbare, alles doordringende worden, waardoor niets aan zichzelf gelijk is, verscheen zo’n veertig jaar geleden een verzameling mooie, rijke en filosofisch avontuurlijke teksten van Gilles Deleuze en Félix Guattari, in het boek Mille Plateaux).

Zo is het dus gesteld met wat men medium noemt: een noodzakelijk buiten de eigen grenzen treden, een centrifugale beweging waarin het centrum altijd meereist. De tekenaar vertrekt vanuit de lijn, de lijn blijft bij de tekenaar.

(Maar wat is lijn? Omtrek van een figuur? Spoor van een gebaar? Handschrift? Signatuur? Verbinding tussen punten? Lengte zonder breedte? Peilen van leegte? Uitzetten van een route? Rand van een veld? Kleurgrens? Kantlijn? Vluchtlijn? Breuklijn? Bestaat lijn?)

WILT U DEZE GALERIJ BLIJVEN VOLGEN ?

vul dan uw emailadres in en meld u aan –
u krijgt éénmaal per drie maanden bericht.

vorige edities blog

startpagina (info & contact)

online galerij

Het medium (Beyond  Drawing)

De term medium kwam in de negentiende eeuw in gebruik als aanduiding van een materiaal, om precies te zijn de vloeistof waarmee pigment werd gemengd (het Latijnse “medius” betekent middel). Meer in het algemeen kon het woord verwijzen naar de diverse technieken die men gebruikte bij het produceren van verf.

Tegenwoordig wordt de term gebruikt in een betekenis die veel ruimer is en ongeveer alles kan omvatten wat betrekking heeft op de totstandkoming van een kunstwerk. Soms is medium een synoniem van materiaal, soms van uitdrukkingsmiddel.

Wat is nu het kenmerkende uitdukkingsmiddel van de tekenkunst? Als tekenaar zeg ik zonder aarzeling: het is de lijn. Maar dat is een conventioneel idee (er is een conventie die tekenen tegenover schilderen plaatst als kunst van de lijn versus kunst van het kleurvlak).

Tekenen: lijnen neerzetten op een rechthoekig vel papier. Natuurlijk wringen zulke conventies. En precies dat wringen, die drang naar het andere was de afgelopen zomermaanden het thema van een internationale tentoonstelling met de veelzeggende titel Beyond  Drawing. De expositie, met werk van Ierse en Nederlandse kunstenaars, vond plaats in het Ierse Ballina Arts Centre en was samengesteld door Arno Kramer.

‘Beyond Drawing’, ofwel het tekenen voorbij, is een titel die naar meer verwijst dan een toevallige tendens. Het gaat, schrijft Kramer in zijn inleiding, om a huge necessity for artists to find out what the borders of drawing can be. Het gaat dus om niets minder dan een noodzaak, a huge necessity. En het gaat om het vinden van grenzen: the borders of drawing. Tekenkunst voorgesteld als een territorium, een gebied omgeven door grenzen. En tekenaars die de noodzaak voelen het thuisland de rug toe te keren en op weg te gaan naar grensgebied, in de richting van niet-tekenen, van tekenen beyond drawing.

Wat bevindt zich aan de andere kant? Ongetwijfeld de schilderkunst. Arno Kramer ziet nog iets anders verschijnen: tekenen wordt driedimensionaal, schrijft hij. Houtskool, potlood en inkt maken plaats voor ijzerdraad, tape, hout, zelfs fotografie – de tekening wordt installatie, de tekening wordt sculptuur.   

En aan dat worden komt geen einde. Tekenen kan namelijk wel installatie, sculptuur, schilderkunst worden, maar kan het nooit geworden zijn. Want ook die andere kunsten raakten op drift: ook de sculptuur heeft, zoals bekend, haar thuisland verlaten en dwaalt in het grensgebied beyond scupture.   

(Over het geheimzinnige, ongrijpbare, alles doordringende worden, waardoor niets aan zichzelf gelijk is, verscheen zo’n veertig jaar geleden een verzameling mooie, rijke en filosofisch avontuurlijke teksten van Gilles Deleuze en Félix Guattari, in het boek Mille Plateaux).

Zo is het dus gesteld met wat men medium noemt: een noodzakelijk buiten de eigen grenzen treden, een centrifugale beweging waarin het centrum altijd meereist. De tekenaar vertrekt vanuit de lijn, de lijn blijft bij de tekenaar.

(Maar wat is lijn? Omtrek van een figuur? Spoor van een gebaar? Handschrift? Signatuur? Verbinding tussen punten? Lengte zonder breedte? Peilen van leegte? Uitzetten van een route? Rand van een veld? Kleurgrens? Kantlijn? Vluchtlijn? Breuklijn? Bestaat lijn?)

WILT U DEZE GALERIJ BLIJVEN VOLGEN ?

vul dan uw emailadres in en meld u aan –
u krijgt éénmaal per drie maanden bericht.