vorige edities blog
startpagina (info & contact)
online galerij
Kunst, niet-kunst: episoden van frictie
Laat ik deze keer beginnen met Theodor Adorno. Kunst, schrijft Adorno, is de maatschappelijke antithese van de maatschappij.
Niet dat kunst een weerspiegeling is van de maatschappij (of van de werkelijkheid) of daar rechtstreeks uit afgeleid kan worden, maar kunst is nooit een afgescheiden wereld die geheel op zichzelf bestaat. In de “substantie” van de kunst, schrijft de filosoof, is de werkelijkheid of maatschappij altijd aanwezig. Wordt kunst strikt esthetisch waargenomen, dan wordt ze esthetisch niet juist waargenomen.
Kunstenaars scheppen een afstand tot de dagelijkse realiteit, alleen zo kan hun werk kunst worden. Maar dat proces van afzondering maakt deel uit van dezelfde realiteit. Ieder kunstwerk (ieder ‘artefact’) is een product van maatschappelijke arbeid en als zodanig communiceert het, aldus Adorno, met de werkelijkheid die men kan ervaren en waarnemen. Het betrekt uit de werkelijkheid ook zijn inhoud: kunst bevat altijd niet-kunst als materiaal of als aanleiding.
De muren rond het kunst-domein worden intussen dunner en dunner. Sociale media dringen overal door en maken geen onderscheid. En altijd weer proberen kunstenaars de gegeven spanning op de spits te drijven, dus tot inhoud te maken van hun werk. De wereld buiten de kunst komt onvermijdelijk van tijd tot tijd haar rechten opeisen. Drie recente episoden laten zien waar dat toe kan leiden:
- Open Casket
Tijdens de Whitney Bienniale van 2017 werd een schilderij tentoongesteld van Dana Schutz, getiteld “Open Casket”. Het werk was gebaseerd op een foto van een open doodskist waarin het verminkte hoofd te zien was van Emmett Till, een veertienjarige zwarte jongen die in 1955 door racisten was gemarteld en vermoord.
Tijdens de opening van de Biennale werd bij het schilderij een kleine protestactie gehouden. Een Afrikaans-Amerikaanse kunstenaar, Parker Bright, bleef een aantal uren pal voor het doek staan en maakte het zo voor anderen moeilijk zichtbaar. Hij droeg een T-shirt met de tekst “Black Death Spectacle”.
Diezelfde middag verscheen op Facebook een open brief van schrijver-kunstenaar Hannah Black, waarin zij eiste dat het schilderij zou worden verwijderd en vernietigd. Haar verontwaardiging richtte zich niet zozeer op het schilderij zelf als wel op de kleur van de kunstenaar. Zij achtte het onacceptabel dat zwarte pijn door een witte kunstenaar werd omgezet in “profit and fun” (wat het laatste betreft had zij overigens een punt: nog in datzelfde jaar publiceerde het platform Culture Track een onderzoek waaruit bleek dat 81 procent van de ondervraagden voornamelijk fun verwachtten van hun culturele instellingen).
De brief van Hannah Black ging snel viraal; op twitter en andere sociale media wisselden felle instemming en verbijsterde afkeuring elkaar af – waar men echter zo massaal op reageerde was niet een kunstwerk dat werkelijk gezien was, maar een vluchtig instagram-beeld en berichten in de sociale media over een witte vrouw die het misvormde gezicht van Emmett Till voor eigen doeleinden zou hebben geëxploiteerd.
Het museum bleef nochtans achter de kunstenaar staan en het werk werd niet verwijderd. Wel kwam er een verklarende tekst bij, die eindigde met deze woorden van Dana Schutz: “This painting was never for sale and never will be.” Naderhand terugkijkend zei Schutz over haar schilderij: “I knew the risks going into this. What I didn’t realize was how bad it would look when seen out of context.”
- Scaffold
In de zomer van 2012 was in Kassel ter gelegenheid van Documenta 13 een grote constructie te zien van de Amerikaanse kunstenaar Sam Durant. Het werk had als titel Scaffold en stelde een combinatie voor van galgen die gebruikt waren in vijf executies uit de Amerikaanse geschiedenis. De grootste en meest prominente galg betrof de executie van 40 Dakota mannen, die in 1862 had plaatsgevonden in Mankato, Minnesota.
Na de Documenta werd het werk tentoongesteld op diverse andere plaatsen en tenslotte, in het voorjaar van 2017, in Minneapolis Sculpture Garden, niet ver van de plaats waar de Dakota waren geëxecuteerd. De galgensculptuur was vanuit de wijde omtrek zichtbaar, zonder dat men moeite had genomen de omwonenden te informeren over de context en bedoeling ervan. Zo verliet Scaffold het domein van de verbeelding en werd het een deel van de dagelijkse werkelijkheid van de daar wonende Dakota. Er volgde een week vol spanningen en protesten die viraal gingen op de sociale media, wat gepaard ging met desinformatie en hevige emoties. Plaatselijke en nationale media roken schandaal en openden de jacht. Witte nationalisten kregen lucht van de protesten en uitten op hun beurt bedreigingen naar de demonstranten.
Leiders van de Dakota namen het initatief voor een proces van bemiddeling. Er volgde een aantal ernstige, confronterende gesprekken en Durant ging er tenslotte mee akkoord dat zijn werk zou worden ontmanteld, omdat hij niet wilde dat het zou bijdragen tot hertraumatisering van een groep mensen van wie hij de strijd om gerechtigheid juist had willen ondersteunen. Hij liet het kunstwerk verwijderen en de copyright droeg hij over aan de Dakota, zodat de eigendom van het beeld van de executie als het ware werd teruggegeven aan degenen die er altijd al eigenaar van waren. Vanuit de kunstwereld kreeg hij bittere kritiek op dit radicale besluit, maar Durant benadrukte dat hij in vrijheid had gehandeld en er dus geen sprake was geweest van enige beperking van zijn vrijheid als kunstenaar.
- Barca Nostra
In de zomer van 2019, tijdens de 58ste Biennale van Venetië, was in de Arsenale een indrukwekkend scheepswrak te zien. Het geblutste gevaarte vol donkere roestplekken was een voormalige vissersboot, die in de nacht van 18 april 2015 was gekapseisd en vergaan met tenminste 700 (en wellicht meer dan 1000) mensen aan boord – allen vanuit Libië op weg naar Europa.
Het wrak werd in juni 2016 door de Italiaanse marine uit zee gehaald, de lichamen (er waren slechts 28 overlevenden) werden geborgen, en na langdurige juridische en bureaucratische verwikkelingen kon de boot in april 2019 vanuit een basis in Sicilië verscheept worden naar Venetië om daar als kunstwerk te worden getoond in de tweejaarlijkse expositie, die als thema had: May You Live In Interesting Times.
De verantwoordelijke kunstenaar, Christoph Büchel, verklaarde dat hij de boot (die hij Barca Nostra noemde) wilde laten zien als een monument voor de hedendaagse migratie, als een symbolisch object dus, niet alleen gewijd aan de menselijke tragedie maar ook aan de politiek waar dergelijke tragedies het gevolg van zijn. Bij het geëxposeerde wrak zelf plaatste hij geen uitleg of informatie, en ook later weigerde de kunstenaar elk commentaar wanneer hem daar door de pers naar werd gevraagd.
Al tijdens de openingsweek werd door tientallen verontwaardigde mensen een online petitie getekend met de eis het werk uit de Biennale te verwijderen. Het feit dat de boot zonder enige uitleg (en ook nog direct naast een café) als kunstwerk was tentoongesteld werd gezien als “grossly disrespectful and insensitive.” Vergelijkbare verwijten klonken later in de internationale pers: The Guardian sprak van een “vulgar gesture” en de The Art Newspaper schreef geschokt: “So many, if not most, exhibition goers will eat and drink in the shadow of this ship with absolutely no idea of the tragedy that unfolded there.” De kunstenaar werd verweten het wrak waarin zoveel mensen hun leven hadden verloren te exploiteren voor zijn artistieke doeleinden.
Deze commentaren hadden vrijwel alle betrekking op de status van het wrak als kunstwerk; over de politieke verantwoordelijkheid of de migranten zelf ging het nauwelijks. Max Hirzel, een fotograaf die het moeizame proces van indentificatie van de slachtoffers had gevolgd, verplaatste zich als een van de weinigen in de positie van de overlevenden: “I feel the artist acted in good faith but, considering the situation, if I was a survivor or a family member watching Europeans take selfies with that boat… I’d be annoyed.”
WILT U DEZE GALERIJ BLIJVEN VOLGEN ?
vul dan uw emailadres in en meld u aan –
u krijgt éénmaal per drie maanden bericht.
vorige edities blog
online galerij
startpagina (info & contact)
Kunst, niet-kunst: episoden van frictie
Laat ik deze keer beginnen met Theodor Adorno. Kunst, schrijft Adorno, is de maatschappelijke antithese van de maatschappij.
Niet dat kunst een weerspiegeling is van de maatschappij (of van de werkelijkheid) of daar rechtstreeks uit afgeleid kan worden, maar kunst is nooit een afgescheiden wereld die geheel op zichzelf bestaat. In de “substantie” van de kunst, schrijft de filosoof, is de werkelijkheid of maatschappij altijd aanwezig. Wordt kunst strikt esthetisch waargenomen, dan wordt ze esthetisch niet juist waargenomen.
Kunstenaars scheppen een afstand tot de dagelijkse realiteit, alleen zo kan hun werk kunst worden. Maar dat proces van afzondering maakt deel uit van dezelfde realiteit. Ieder kunstwerk (ieder ‘artefact’) is een product van maatschappelijke arbeid en als zodanig communiceert het, aldus Adorno, met de werkelijkheid die men kan ervaren en waarnemen. Het betrekt uit de werkelijkheid ook zijn inhoud: kunst bevat altijd niet-kunst als materiaal of als aanleiding.
De muren rond het kunst-domein worden intussen dunner en dunner. Sociale media dringen overal door en maken geen onderscheid. En altijd weer proberen kunstenaars de gegeven spanning op de spits te drijven, dus tot inhoud te maken van hun werk. De wereld buiten de kunst komt onvermijdelijk van tijd tot tijd haar rechten opeisen. Drie recente episoden laten zien waar dat toe kan leiden:
Tijdens de Whitney Bienniale van 2017 werd een schilderij tentoongesteld van Dana Schutz, getiteld “Open Casket”. Het werk was gebaseerd op een foto van een open doodskist waarin het verminkte hoofd te zien was van Emmett Till, een veertienjarige zwarte jongen die in 1955 door racisten was gemarteld en vermoord.
Tijdens de opening van de Biennale werd bij het schilderij een kleine protestactie gehouden. Een Afrikaans-Amerikaanse kunstenaar, Parker Bright, bleef een aantal uren pal voor het doek staan en maakte het zo voor anderen moeilijk zichtbaar. Hij droeg een T-shirt met de tekst “Black Death Spectacle”.
Diezelfde middag verscheen op Facebook een open brief van schrijver-kunstenaar Hannah Black, waarin zij eiste dat het schilderij zou worden verwijderd en vernietigd. Haar verontwaardiging richtte zich niet zozeer op het schilderij zelf als wel op de kleur van de kunstenaar. Zij achtte het onacceptabel dat zwarte pijn door een witte kunstenaar werd omgezet in “profit and fun” (wat het laatste betreft had zij overigens een punt: nog in datzelfde jaar publiceerde het platform Culture Track een onderzoek waaruit bleek dat 81 procent van de ondervraagden voornamelijk fun verwachtten van hun culturele instellingen).
De brief van Hannah Black ging snel viraal; op twitter en andere sociale media wisselden felle instemming en verbijsterde afkeuring elkaar af – waar men echter zo massaal op reageerde was niet een kunstwerk dat werkelijk gezien was, maar een vluchtig instagram-beeld en berichten in de sociale media over een witte vrouw die het misvormde gezicht van Emmett Till voor eigen doeleinden zou hebben geëxploiteerd.
Het museum bleef nochtans achter de kunstenaar staan en het werk werd niet verwijderd. Wel kwam er een verklarende tekst bij, die eindigde met deze woorden van Dana Schutz: “This painting was never for sale and never will be.” Naderhand terugkijkend zei Schutz over haar schilderij: “I knew the risks going into this. What I didn’t realize was how bad it would look when seen out of context.”
In de zomer van 2012 was in Kassel ter gelegenheid van Documenta 13 een grote constructie te zien van de Amerikaanse kunstenaar Sam Durant. Het werk had als titel Scaffold en stelde een combinatie voor van galgen die gebruikt waren in vijf executies uit de Amerikaanse geschiedenis. De grootste en meest prominente galg betrof de executie van 40 Dakota mannen, die in 1862 had plaatsgevonden in Mankato, Minnesota.
Na de Documenta werd het werk tentoongesteld op diverse andere plaatsen en tenslotte, in het voorjaar van 2017, in Minneapolis Sculpture Garden, niet ver van de plaats waar de Dakota waren geëxecuteerd. De galgensculptuur was vanuit de wijde omtrek zichtbaar, zonder dat men moeite had genomen de omwonenden te informeren over de context en bedoeling ervan. Zo verliet Scaffold het domein van de verbeelding en werd het een deel van de dagelijkse werkelijkheid van de daar wonende Dakota. Er volgde een week vol spanningen en protesten die viraal gingen op de sociale media, wat gepaard ging met desinformatie en hevige emoties. Plaatselijke en nationale media roken schandaal en openden de jacht. Witte nationalisten kregen lucht van de protesten en uitten op hun beurt bedreigingen naar de demonstranten.
Leiders van de Dakota namen het initatief voor een proces van bemiddeling. Er volgde een aantal ernstige, confronterende gesprekken en Durant ging er tenslotte mee akkoord dat zijn werk zou worden ontmanteld, omdat hij niet wilde dat het zou bijdragen tot hertraumatisering van een groep mensen van wie hij de strijd om gerechtigheid juist had willen ondersteunen. Hij liet het kunstwerk verwijderen en de copyright droeg hij over aan de Dakota, zodat de eigendom van het beeld van de executie als het ware werd teruggegeven aan degenen die er altijd al eigenaar van waren. Vanuit de kunstwereld kreeg hij bittere kritiek op dit radicale besluit, maar Durant benadrukte dat hij in vrijheid had gehandeld en er dus geen sprake was geweest van enige beperking van zijn vrijheid als kunstenaar.
In de zomer van 2019, tijdens de 58ste Biennale van Venetië, was in de Arsenale een indrukwekkend scheepswrak te zien. Het geblutste gevaarte vol donkere roestplekken was een voormalige vissersboot, die in de nacht van 18 april 2015 was gekapseisd en vergaan met tenminste 700 (en wellicht meer dan 1000) mensen aan boord – allen vanuit Libië op weg naar Europa.
Het wrak werd in juni 2016 door de Italiaanse marine uit zee gehaald, de lichamen (er waren slechts 28 overlevenden) werden geborgen, en na langdurige juridische en bureaucratische verwikkelingen kon de boot in april 2019 vanuit een basis in Sicilië verscheept worden naar Venetië om daar als kunstwerk te worden getoond in de tweejaarlijkse expositie, die als thema had: May You Live In Interesting Times.
De verantwoordelijke kunstenaar, Christoph Büchel, verklaarde dat hij de boot (die hij Barca Nostra noemde) wilde laten zien als een monument voor de hedendaagse migratie, als een symbolisch object dus, niet alleen gewijd aan de menselijke tragedie maar ook aan de politiek waar dergelijke tragedies het gevolg van zijn. Bij het geëxposeerde wrak zelf plaatste hij geen uitleg of informatie, en ook later weigerde de kunstenaar elk commentaar wanneer hem daar door de pers naar werd gevraagd.
Al tijdens de openingsweek werd door tientallen verontwaardigde mensen een online petitie getekend met de eis het werk uit de Biennale te verwijderen. Het feit dat de boot zonder enige uitleg (en ook nog direct naast een café) als kunstwerk was tentoongesteld werd gezien als “grossly disrespectful and insensitive.” Vergelijkbare verwijten klonken later in de internationale pers: The Guardian sprak van een “vulgar gesture” en de The Art Newspaper schreef geschokt: “So many, if not most, exhibition goers will eat and drink in the shadow of this ship with absolutely no idea of the tragedy that unfolded there.” De kunstenaar werd verweten het wrak waarin zoveel mensen hun leven hadden verloren te exploiteren voor zijn artistieke doeleinden.
Deze commentaren hadden vrijwel alle betrekking op de status van het wrak als kunstwerk; over de politieke verantwoordelijkheid of de migranten zelf ging het nauwelijks. Max Hirzel, een fotograaf die het moeizame proces van indentificatie van de slachtoffers had gevolgd, verplaatste zich als een van de weinigen in de positie van de overlevenden: “I feel the artist acted in good faith but, considering the situation, if I was a survivor or a family member watching Europeans take selfies with that boat… I’d be annoyed.”
WILT U DEZE GALERIJ BLIJVEN VOLGEN ?
vul dan uw emailadres in en meld u aan –
u krijgt éénmaal per drie maanden bericht.
vorige edities blog
startpagina (info & contact)
online galerij
Kunst, niet-kunst: episoden van frictie
Laat ik deze keer beginnen met Theodor Adorno. Kunst, schrijft Adorno, is de maatschappelijke antithese van de maatschappij.
Niet dat kunst een weerspiegeling is van de maatschappij (of van de werkelijkheid) of daar rechtstreeks uit afgeleid kan worden, maar kunst is nooit een afgescheiden wereld die geheel op zichzelf bestaat. In de “substantie” van de kunst, schrijft de filosoof, is de werkelijkheid of maatschappij altijd aanwezig. Wordt kunst strikt esthetisch waargenomen, dan wordt ze esthetisch niet juist waargenomen.
Kunstenaars scheppen een afstand tot de dagelijkse realiteit, alleen zo kan hun werk kunst worden. Maar dat proces van afzondering maakt deel uit van dezelfde realiteit. Ieder kunstwerk (ieder ‘artefact’) is een product van maatschappelijke arbeid en als zodanig communiceert het, aldus Adorno, met de werkelijkheid die men kan ervaren en waarnemen. Het betrekt uit de werkelijkheid ook zijn inhoud: kunst bevat altijd niet-kunst als materiaal of als aanleiding.
De muren rond het kunst-domein worden intussen dunner en dunner. Sociale media dringen overal door en maken geen onderscheid. En altijd weer proberen kunstenaars de gegeven spanning op de spits te drijven, dus tot inhoud te maken van hun werk. De wereld buiten de kunst komt onvermijdelijk van tijd tot tijd haar rechten opeisen. Drie recente episoden laten zien waar dat toe kan leiden:
Tijdens de Whitney Bienniale van 2017 werd een schilderij tentoongesteld van Dana Schutz, getiteld “Open Casket”. Het werk was gebaseerd op een foto van een open doodskist waarin het verminkte hoofd te zien was van Emmett Till, een veertienjarige zwarte jongen die in 1955 door racisten was gemarteld en vermoord.
Tijdens de opening van de Biennale werd bij het schilderij een kleine protestactie gehouden. Een Afrikaans-Amerikaanse kunstenaar, Parker Bright, bleef een aantal uren pal voor het doek staan en maakte het zo voor anderen moeilijk zichtbaar. Hij droeg een T-shirt met de tekst “Black Death Spectacle”.
Diezelfde middag verscheen op Facebook een open brief van schrijver-kunstenaar Hannah Black, waarin zij eiste dat het schilderij zou worden verwijderd en vernietigd. Haar verontwaardiging richtte zich niet zozeer op het schilderij zelf als wel op de kleur van de kunstenaar. Zij achtte het onacceptabel dat zwarte pijn door een witte kunstenaar werd omgezet in “profit and fun” (wat het laatste betreft had zij overigens een punt: nog in datzelfde jaar publiceerde het platform Culture Track een onderzoek waaruit bleek dat 81 procent van de ondervraagden voornamelijk fun verwachtten van hun culturele instellingen).
De brief van Hannah Black ging snel viraal; op twitter en andere sociale media wisselden felle instemming en verbijsterde afkeuring elkaar af – waar men echter zo massaal op reageerde was niet een kunstwerk dat werkelijk gezien was, maar een vluchtig instagram-beeld en berichten in de sociale media over een witte vrouw die het misvormde gezicht van Emmett Till voor eigen doeleinden zou hebben geëxploiteerd.
Het museum bleef nochtans achter de kunstenaar staan en het werk werd niet verwijderd. Wel kwam er een verklarende tekst bij, die eindigde met deze woorden van Dana Schutz: “This painting was never for sale and never will be.” Naderhand terugkijkend zei Schutz over haar schilderij: “I knew the risks going into this. What I didn’t realize was how bad it would look when seen out of context.”
In de zomer van 2012 was in Kassel ter gelegenheid van Documenta 13 een grote constructie te zien van de Amerikaanse kunstenaar Sam Durant. Het werk had als titel Scaffold en stelde een combinatie voor van galgen die gebruikt waren in vijf executies uit de Amerikaanse geschiedenis. De grootste en meest prominente galg betrof de executie van 40 Dakota mannen, die in 1862 had plaatsgevonden in Mankato, Minnesota.
Na de Documenta werd het werk tentoongesteld op diverse andere plaatsen en tenslotte, in het voorjaar van 2017, in Minneapolis Sculpture Garden, niet ver van de plaats waar de Dakota waren geëxecuteerd. De galgensculptuur was vanuit de wijde omtrek zichtbaar, zonder dat men moeite had genomen de omwonenden te informeren over de context en bedoeling ervan. Zo verliet Scaffold het domein van de verbeelding en werd het een deel van de dagelijkse werkelijkheid van de daar wonende Dakota. Er volgde een week vol spanningen en protesten die viraal gingen op de sociale media, wat gepaard ging met desinformatie en hevige emoties. Plaatselijke en nationale media roken schandaal en openden de jacht. Witte nationalisten kregen lucht van de protesten en uitten op hun beurt bedreigingen naar de demonstranten.
Leiders van de Dakota namen het initatief voor een proces van bemiddeling. Er volgde een aantal ernstige, confronterende gesprekken en Durant ging er tenslotte mee akkoord dat zijn werk zou worden ontmanteld, omdat hij niet wilde dat het zou bijdragen tot hertraumatisering van een groep mensen van wie hij de strijd om gerechtigheid juist had willen ondersteunen. Hij liet het kunstwerk verwijderen en de copyright droeg hij over aan de Dakota, zodat de eigendom van het beeld van de executie als het ware werd teruggegeven aan degenen die er altijd al eigenaar van waren. Vanuit de kunstwereld kreeg hij bittere kritiek op dit radicale besluit, maar Durant benadrukte dat hij in vrijheid had gehandeld en er dus geen sprake was geweest van enige beperking van zijn vrijheid als kunstenaar.
In de zomer van 2019, tijdens de 58ste Biennale van Venetië, was in de Arsenale een indrukwekkend scheepswrak te zien. Het geblutste gevaarte vol donkere roestplekken was een voormalige vissersboot, die in de nacht van 18 april 2015 was gekapseisd en vergaan met tenminste 700 (en wellicht meer dan 1000) mensen aan boord – allen vanuit Libië op weg naar Europa.
Het wrak werd in juni 2016 door de Italiaanse marine uit zee gehaald, de lichamen (er waren slechts 28 overlevenden) werden geborgen, en na langdurige juridische en bureaucratische verwikkelingen kon de boot in april 2019 vanuit een basis in Sicilië verscheept worden naar Venetië om daar als kunstwerk te worden getoond in de tweejaarlijkse expositie, die als thema had: May You Live In Interesting Times.
De verantwoordelijke kunstenaar, Christoph Büchel, verklaarde dat hij de boot (die hij Barca Nostra noemde) wilde laten zien als een monument voor de hedendaagse migratie, als een symbolisch object dus, niet alleen gewijd aan de menselijke tragedie maar ook aan de politiek waar dergelijke tragedies het gevolg van zijn. Bij het geëxposeerde wrak zelf plaatste hij geen uitleg of informatie, en ook later weigerde de kunstenaar elk commentaar wanneer hem daar door de pers naar werd gevraagd.
Al tijdens de openingsweek werd door tientallen verontwaardigde mensen een online petitie getekend met de eis het werk uit de Biennale te verwijderen. Het feit dat de boot zonder enige uitleg (en ook nog direct naast een café) als kunstwerk was tentoongesteld werd gezien als “grossly disrespectful and insensitive.” Vergelijkbare verwijten klonken later in de internationale pers: The Guardian sprak van een “vulgar gesture” en de The Art Newspaper schreef geschokt: “So many, if not most, exhibition goers will eat and drink in the shadow of this ship with absolutely no idea of the tragedy that unfolded there.” De kunstenaar werd verweten het wrak waarin zoveel mensen hun leven hadden verloren te exploiteren voor zijn artistieke doeleinden.
Deze commentaren hadden vrijwel alle betrekking op de status van het wrak als kunstwerk; over de politieke verantwoordelijkheid of de migranten zelf ging het nauwelijks. Max Hirzel, een fotograaf die het moeizame proces van indentificatie van de slachtoffers had gevolgd, verplaatste zich als een van de weinigen in de positie van de overlevenden: “I feel the artist acted in good faith but, considering the situation, if I was a survivor or a family member watching Europeans take selfies with that boat… I’d be annoyed.”
WILT U DEZE GALERIJ BLIJVEN VOLGEN ?
vul dan uw emailadres in en meld u aan –
u krijgt éénmaal per drie maanden bericht.